Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.

» Co to jest wrzód trawienny?
Wrzód trawienny jest kraterowatym zagłębieniem, ubytkiem umiejscowionym w błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy, sięgającym swym dnem do błony mięśniowej ściany żołądka (lub dwunastnicy), a nawet głębiej.

» Anatomia przewodu pokarmowego.
Jama ustna prowadzi do gardła, gdzie ma miejsce rozdzielenie dróg oddechowej i pokarmowej: droga pokarmowa to przełyk i następnie żołądek. Dwunastnica jest pierwszą wychodzącą z żołądka częścią jelita cienkiego, jest „przedłużeniem” żołądka. Kolejnymi odcinkami są jelito czcze, kręte i jelito grube kończące się odbytnicą.

» Statystyka.
Większość wrzodów trawiennych powstaje w dwunastnicy (3 – 4 razy częściej niż w żołądku). Wrzód dwunastnicy występuje częściej u mężczyzn (3x) niż u kobiet, wrzód żołądka jednakowo często u obu płci. We wrzodzie dwunastnicy dolegliwości występują często sezonowo: wiosną i jesienią.

» Objawy.
Najczęstszym objawem jest długotrwały ból umiejscowiony w górnej części brzucha (w środkowym nadbrzuszu powyżej pępka), który ma charakter gniecenia lub palenia, czasem jest kurczowy. Ból często promieniuje do pleców i prawego ramienia. Dolegliwości takie trwają zazwyczaj wiele dni lub tygodni. Choroba wrzodowa bywa też czasem przyczyną przykrego uczucia „pełności” lub rozpierania po posiłkach, a nawet wymiotów. Krwawienie z owrzodzenia (u 25% wszystkich chorych z wrzodem) objawia się krwawymi lub fusowatymi wymiotami i obecnością czarnych smolistych stolców. Może ono doprowadzić do niedokrwistości (anemii).
* Ból pojawiający się na czczo lub w nocy (bóle głodowe), ustępujący po jedzeniu, to prawdopodobnie wrzód dwunastnicy.
* Ból występujący natychmiast po przyjęciu pokarmu to prawdopodobnie wrzód żołądka.

» Przyczyny choroby.
Wykazano, że u chorych z chorobą wrzodową bardzo często stwierdza się w żołądku i dwunastnicy obecność bakterii o nazwie Helicobacter pylori (HP), która może powodować stan zapalny błony śluzowej. Doprowadza to do uszkodzenia błony śluzowej. Osłabiona błona śluzowa nie może właściwie bronić się przed czynnikami agresywnymi (np. kwasem solnym), produkuje zbyt mało ochronnego śluzu. Na skutek zapalenia błony śluzowej powodowanego przez bakterie HP czynniki ochronne są osłabione, a czynniki agresywne wzmocnione.

Owrzodzenia dwunastnicy częściej występują u osób z grupą krwi „0”.

U osób niezakażonych HP najczęstszą przyczyną wrzodów są leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (w skrócie NLPZ) – zwiększają ryzyko choroby wrzodowej prawie czterokrotnie. Do NLPZ należą między innymi aspiryna, diklofenak, indometacyna, ibuprofen, naproksen, ketoprofen. Równoczesne podanie glikokortykosteroidów (są to hormony nadnerczy, steroidowe leki przeciwzapalne) zwiększa to ryzyko piętnastokrotnie.

Innymi przyczynami są palenie papierosów, zaburzenia hormonalne (nadmiar gastryny, nadczynność przytarczyc).